Vraag en antwoord over werknemers en corona

Er komen op het secretariaat vragen binnen over hoe om te gaan met bijvoorbeeld werknemers die niet willen komen werken i.v.m. angst voor besmetting en vragen over werknemers die niet kunnen werken omdat er geen opvang voor de kinderen is. We hebben voor u de meest gestelde vragen op een rijtje gezet. Heeft u andere vragen over het werkgeverschap in combinatie met het coronavirus, neem dan contact op met het CAO-secretariaat via info@cao-hd.nl.

Mogen werknemers weigeren om op het werk te verschijnen vanwege angst voor het coronavirus?
Nee. Als werkgever kunt u van uw mensen eisen dat zij hun werkzaamheden uitoefenen op de plaats die is overeengekomen. Werknemers mogen dus niet zomaar weigeren om vanwege angst voor het coronavirus op het werk te verschijnen. Doen werknemers dit wel, dan kan er sprake zijn van werkweigering. Echter is de huidige situatie erg complex en is het zaak om hier verstandig mee om te gaan. Ga met de werknemer in gesprek en probeer te achterhalen waar de angst vandaan komt en of dit wellicht op te lossen door middel van maatregelen of voorzieningen op de werkvloer. Als dit niet het geval is kunt u met de werknemer afspreken dat hij onbetaald verlof kan opnemen. Hierbij hoeft u dus geen loon uit te betalen.

Wat kan ik doen als een werknemer ziek is?
Het RIVM adviseert momenteel om extra alert te zijn bij ziekteverschijnselen en geen onnodige risico’s te nemen. Werknemers die symptomen vertonen, zoals neusverkoudheid, hoesten en koorts, wordt geadviseerd om thuis te blijven. Dit geldt ook voor kwetsbare groepen zoals mensen met een longaandoening en gepensioneerde die in uw bedrijf werkzaam zijn. De ziekmelding gewoon accepteren dus en er soepeler mee omgaan dan u normaal zou doen.

Hoe zit het met loondoorbetaling en thuisblijven wegens corona?
Als u medewerkers heeft die zich ziekgemeld hebben vanwege corona (al dan niet preventief), dan is de procedure juridisch gezien niet anders dan bij elke andere zieke medewerker. Ons advies is dan ook zoveel mogelijk het normale protocol te volgen dat binnen uw bedrijf geldt bij arbeidsongeschiktheid.

Moet u het loon doorbetalen van een medewerker die besmet is met het coronavirus?
Het uitgangspunt van het Nederlands arbeidsrecht is dat de loondoorbetaling gedurende de eerste 104 weken van arbeidsongeschiktheid voor rekening van de werkgever komen. Dat geldt dus ook voor een werknemer die besmet raakt met het coronavirus.

Er zijn bepaalde exceptionele risicogevallen, welke in sommige gevallen niet voor rekening van werkgever – en dus voor rekening van werknemer – behoren te komen. Denk daarbij aan gevallen waarin geen arbeid kan worden verricht als gevolg van een natuurramp, noodtoestand of oorlogssituatie. Vooralsnog wordt de wereldwijde corona-uitbraak echter niet als een dergelijk exceptioneel risico aangemerkt, zodat ook bij ziekte als gevolg van een besmetting recht blijft bestaan op loon. Dit recht op loon zal ook bestaan indien een werknemer (uit voorzorg) verplicht in quarantaine moet.
Indien werknemers thuis blijven omdat zij bang zijn besmet te raken met het coronavirus, geldt geen loondoorbetalingsverplichting.

Zijn er situaties denkbaar waarbij het loonrisico mogelijk wel voor de werknemer komt?
Hoewel een werknemer die besmet is met het coronavirus in beginsel aanspraak zal hebben op loon, zijn hierop uitzonderingen mogelijk. Zo kan een werknemer het recht op loon verliezen, indien de ziekte bijvoorbeeld door opzet is ontstaan. Hiervan kan bijvoorbeeld sprake zijn indien een werknemer ondanks een negatief reisadvies en instructies van de werkgever een risicogebied bezoekt.

Aanbevolen wordt daarom om de werknemers duidelijk op de risico’s te wijzen en daarbij ook duidelijk (bij voorkeur schriftelijk) van de werknemers te verlangen dat zij niet zullen afreizen naar een gebied dat als risicogebied voor de besmetting is aangemerkt. Bezoekt een werknemer een dergelijk gebied vervolgens toch, dan brengt deze, naast zichzelf, hiermee mogelijk ook andere collega’s in gevaar. Indien een werknemers vervolgens besmet raakt, zal dit naar verwacht geacht mogen worden voor rekening van werknemer zelf te komen, zodat geen recht op loon bestaat. U kunt mensen niet verbieden om naar een risicogebied af te reizen.

Moet de werknemer vakantiedagen opnemen om zijn kinderen te kunnen opvangen als de kinderopvang of scholen sluiten vanwege het coronavirus?
Op grond van de Wet Arbeid en Zorg kan de werknemer mogelijk aanspraak maken op enkele uren (tot enkele dagen) calamiteitenverlof. Dit calamiteitenverlof zal wel slechts van korte duur zijn. Heeft een werknemer meer tijd nodig, dan zal gedacht kunnen worden aan het opnemen van vakantiedagen of onbetaald verlof.

Welke voorzorgsmaatregelen dienen werkgevers te nemen tegen het coronavirus?
Werkgevers zijn verplicht om de veiligheid en gezondheid van hun werknemers te beschermen. Van werkgevers mag dan ook worden verwacht dat zij hun werknemers zoveel als mogelijk beschermen tegen besmetting met het coronavirus. Hiertoe zullen werkgevers voorzorgsmaatregelen dienen te treffen.

Kunnen werkgevers werktijdverkorting aanvragen wegens het coronavirus?
Indien werkgevers financieel worden geraakt als gevolg van het coronavirus, kunnen zij een vergunning voor werktijdverkorting aanvragen bij het Ministerie van SZW. Daarmee kunt u werknemers minder laten werken dan is overeengekomen, omdat vanwege een bijzondere situatie minder werk voorhanden is. Om een vergunning voor werktijdverkorting te krijgen, dient voldaan te worden aan twee voorwaarden:
– de onderneming is getroffen door een bijzondere situatie die niet onder het normale ondernemersrisico valt; en
– de werkgever verwacht voor een periode van minimaal 2 weken en maximaal 24 weken minstens 20% minder werk. Vervolgens kan een werkgever bij het UWV een WW-uitkering aanvragen voor zijn werknemers. Deze uitkering wordt aan de werkgever uitbetaald. De vergunning voor werktijdverkorting geldt voor maximaal zes weken. Het is mogelijk een verlenging aan te vragen, tot maximaal 24 weken.